Билік зейнетақы жинағының жеткіліктік шегін есептеудің жаңа әдістемесін бекітті. Шекті сома айтарлықтай өседі.

Жаңа әдістемені енгізетін үкімет қаулысы 2026 жылғы 5 маусымнан бастап күшіне енеді.

Жеткіліктік шегі (ЖШ) — зейнетақы шотынан ақша алғаннан кейін міндетті түрде қалуға тиіс ең төменгі сома. Осы шектен асатын қаржыны тұрғын үй сатып алуға, ипотеканы жабуға немесе емделуге пайдалануға болады.

Не өзгерді

Бұрын жеткіліктік шегі қарапайым жүйе бойынша есептелетін. Әлеуметтік көрсеткіштер негіз болатын:

  • ең төменгі жалақы,
  • ең төменгі зейнетақы,
  • күнкөріс минимумы,
  • базалық зейнетақы.

Жүйе адамның болашақ зейнетақы жарнасын да ескеретін. Яғни адам зейнетке шыққанға дейін жұмыс істеп, шотын тұрақты түрде толтырып отырады деген болжам болған.

Енді тәсіл толық өзгерді. Мемлекет болашақ жарнаны емес, адамға зейнетке шыққаннан кейін өмір бойы төлем алуға нақты қанша қаражат қажет болатынын есептейді.

Сондықтан билік мыналарды ескереді:

  • зейнетақы жинағының жылдық кірістілігі — 9%;
  • төлемдердің жыл сайынғы индексациясы — 8%;
  • адамның жасы;
  • өмір сүру ұзақтығы;
  • адам қанша жыл зейнетақы алады деген ықтималдық.
  • Бұрын есептеу жүйесі жеңіл еді, енді талап күшейеді.

Жеткіліктік шегі адамның жасына және болашақ зейнетақысына байланысты болады.

Формула мынадай:
ЖШx0 = 12 × ЗТx0 × äx0

  • ПВ — ең төменгі ай сайынғы төлем;
  • äx0​ — өмір бойы зейнетақы төлеуге жететін қаражат көлемін көрсететін арнайы коэффициент.

Қарапайым схема мынадай:

  • ең төменгі ай сайынғы төлем есептеледі;
  • ол 12 айға көбейтіледі;
  • кейін арнайы коэффициент қолданылады.

Қазір жаңа шекті өзіңіз есептей алмайсыз. Себебі формуладағы кейбір коэффициент пен параметр әлі белгісіз. Мысалы: өмір сүру ұзақтығына байланысты коэффициент пен жас көрсеткіші.

Ескерілетін маңызды жайт

Жаңа әдістемеге жеткіліктік шегі былтырғы деңгейден төмен болмауы керек деген ереже қосылды.
Ол инфляциядан кемінде 5% жылдам өсіп отыруға тиіс.
Мысалы, инфляция 10% болса, жеткіліктік шегі кемінде 15% көтерілуі керек.
Бұл жыл сайын зейнетақы жинағын баспанаға пайдалану қиындай түседі дегенді білдіреді.

Әдістеме 5 маусымда күшіне енеді. БЖЗҚ үш жұмыс күні ішінде — 5–7 маусым аралығында жаңа шекті жариялайды.

Қазақстанда зейнетақы жинағын мерзімінен бұрын пайдалану бағдарламасы 2021 жылдан бері жұмыс істейді. Осы уақыт ішінде халық 5.7 трлн теңгеден астам қаражат алған. Көбіне бұл ақша тұрғын үй сатып алуға, ипотеканы жабуға және Отбасы банктегі депозитті толтыруға жұмсалған.