Пәтер ұнады, бағасы да көңілден шықты, бірақ кепілақы бермес бұрын барлық жайтты тексеріп алған жөн. Мәселе құжаттарда жасырын болуы мүмкін: заңдастырылмаған жоспар, тыйым салынған, кепілде немесе статусы тұрғын емес үй-жай.
Сатушыдан қандай құжаттарды сұрау керек, нені тексеру қажет және қай кезде ақша бермеген дұрыс екенін қарастырайық.

1. Пәтер сатушыға тиесілі ме, анықтаңыз

Құқық белгілейтін құжатты сұраңыз. Ол сатушының пәтерді қалай алғанын көрсетеді.
Бұл:

  • сатып алу-сату келісімшарты;
  • сыйға тарту келісімшарты
  • айырбас келісімшарты;
  • жекешелендіру келісімшарты;
  • мұраға құқық туралы куәлік;
  • сот шешімі болуы мүмкін.

Меншік иесінің аты-жөні мен ЖСН-ін, пәтердің мекенжайын және меншік құқығына қатысты деректі салыстырыңыз.

Сатып алу-сату келісімшарты 2013 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған болса, онда тіркеу туралы көк мөр болуы керек. Кейін жасалған мәмілелерде бөлек мөр болмайды, меншік құқығын мемлекеттік тіркеу туралы хабарлама растайды.

2. Пәтерді кадастрлық паспортпен салыстырыңыз

Тұрғын үйдің сипаттамасы — бөлме саны, олардың ауданы, жоспары, қабаты және басқа мәліметтер техникалық немесе кадастрлық паспортта жазылады. Екі құжат та жарамды.

Кадастрлық паспорт техникалық паспорттың орнына 2023 жылғы 1 шілдеден бастап беріледі, мысалы, құжатты жаңарту қажет болған жағдайда. Тұрғын үйдің сипаттамасы өзгермесе, бұрынғы техникалық паспортты міндетті түрде ауыстыру қажет емес.

Мыналарды тексеріңіз:

  • мекенжайы мен кадастрлық нөмірі;
  • ауданы;
  • мақсаты;
  • жоспары;
  • қабаты және үйдегі қабат саны.

«Мақсаты» деген бағанда «пәтер» деп жазылуы керек. «Тұрғын емес үй-жай» деп жазылса, тұрғылықты мекенжай бойынша тіркеле алмайсыз, объектіні ипотека арқылы сатып алу қиындауы мүмкін.

Жоспар мен пәтерді міндетті түрде салыстырыңыз. Жоспары құжаттағы мәліметтермен сәйкес келмесе, өзгеріс заңдастырылғанын тексеріңіз. Ең дұрысы сатушыдан мәмілеге дейін құжаттарды ретке келтіруді сұрау. Әйтпесе мұнымен жаңа меншік иесі айналысады.

Ауданын салыстырыңыз. 2007 жылдан бастап балкон мен лоджия жалпы ауданға кіреді. Ипотека рәсімдегенде банк өзекті мәліметтері бар кадастрлық паспортты талап етуі мүмкін. 

3. Үй сатып алсаңыз, жер телімін тексеріңіз

Жер үй үшін жер телімінің мемлекеттік акті қажет. Онда мыналарды тексеріңіз:

  • мақсаты;
  • кадастрлық нөмірі мен ауданы;
  • жер телімінің бөлінетін-бөлінбейтіні;
  • жоспары мен шекарасы.

Мақсаты тұрғын үй пайдалануға немесе оған қызмет көрсетуге арналған болуы керек. Бұл жердің елді мекендер категориясына жататынын және жеке тұрғын үй құрылысына және жеке қосалқы шаруашылыққа жарамды екенін білдіреді.

«Бағбандық» деп тұрсай, бұл — саяжай. Тұрғылықты мекенжай бойынша тіркелуге және ипотека рәсімдеуге қатысты шектеу туындауы мүмкін.

Жердің бөлінетін-бөлінбейтініне де назар аударыңыз. Бөлінетін жерді талаптарды сақтай отырып, бірнеше дербес жер теліміне бөлуге болады.

Жер телімін мемлекет алмай ма, тексерген жөн. Мұны меншік иесімен бірге аудандық немесе қалалық сәулет органда анықтауға болады. 

4. Кепіл немесе тыйым бар-жоғын тексеріңіз

Сатушыдан жылжымайтын мүлікте тіркелген құқық пен ауыртпалық туралы анықтаманы сұраңыз. Оны eGov, eGov Mobile, сондай-ақ Kaspi.kz және Halyk Bank қосымшалары арқылы алуға болады.

Деректі барлық басқа құжатпен салыстырыңыз.
Әсіресе ауыртпалыққа назар аударыңыз. Пәтерге тыйым салынған болса, оны сату мүмкін емес. Кепілде тұрған мүлікке қатысты мәміле барлық жағдайда бірдей жасала бермейді және әдетте қосымша талаптарды сақтауды қажет етеді.

Анықтаманы кепілақы бермес бұрын алған дұрыс. Мәмілені рәсімдегенде нотариус та мемлекеттік базадағы мәліметтерді тексереді. 

5. Сатушының деректерін салыстырыңыз

Меншік иесінің жеке куәлігін тексеріңіз:

  • аты-жөні;
  • ЖСН;
  • құжаттың жарамдылық мерзімі.

Деректер жылжымайтын мүлікке қатысты құжаттардағы мәліметтермен сәйкес келуі керек.

Сонымен қатар өзіңіздің жеке куәлігіңіздің жарамдылық мерзімін де тексеріп қойған жөн. Мұны нотариуста рәсімдеп жатқанда анықтағаннан гөрі алдын ала білген дұрыс.

6. Коммуналдық қызметтерге қарыздың бар-жоғын тексеріңіз

Соңғы түбіртектерді сұрап, мына қызметтер бойынша берешекті тексеріңіз:

  • электр энергиясы;
  • су;
  • жылу;
  • газ;
  • ПИК, немесе МИБ басқарушы компания қызметтері.

Қарыз мәселесін мәмілеге дейін шешіп, пәтерді қабылдап алғанда есептегіштердің көрсеткішін жазып алған дұрыс.

7. Пәтердің өзін мұқият қарап шығыңыз

Құжаттармен бәрі дұрыс, енді тұрғын үйдің өзін мұқият тексеріңіз. Қабырғалар мен төбені, терезелер мен есіктерді, сантехниканы, жылыту жүйесін және электр желісін қарап шығыңыз. Көгерген жерлерге, ылғалға және су аққан жерге назар аударыңыз.

Соңғы қабаттағы пәтерді алсаңыз, төбе мен қабырғалардың жоғарғы бөлігін мұқият тексеріңіз.

Жер үй сатып алсаңыз, шатырды, іргетасты, жер телімін және шаруашылық құрылыстарды тексеріңіз.

Кепілақы бермес бұрын мыналарды тексеріңіз
Сатушы пәтердің шын мәнінде меншік иесі.
Құжаттардағы барлық дерек сәйкес келеді.
Аудан мен жоспар сай келеді.
Мақсаты — «пәтер».
Мәселе тудыратын ауыртпалық жоқ.
Коммуналдық қызметтер бойынша қарыз жоқ.
Пәтердің жағдайы көңіліңізден шығады.

«Құжаттарды кейін көрсетеміз» десе, кепілақы бермеңіз. Сәйкессіздік тапсаңыз, алдымен оның себебін анықтап, содан кейін ғана есеп айырысуға көшіңіз.

Құжаттар күмән тудырса, ақша бермес бұрын оларды маманға тексерткен дұрыс.

Пәтер таңдауға және мәмілені жүргізуге Krisha.kz-тегі тексерістен өткен мамандар — Krisha Агент көмектеседі.



Пайдалы материалдар:
2026 жылы нотариуста мәміле жасау қанша тұрады
Банк ипотека беретінін қалай тексеруге болады
Бір бөлмеліден екі бөлмеліге, екі бөлмеліден үш бөлмеліге: қанша ақша қосу керек
Тамызда екі ипотека іске қосылады: кім несие ала алады