Достармен не туыстармен бірігіп бір пәтер алса қайтеді? Идея қарапайым көрінеді: әр адам ақшаның бір бөлігін береді, үйді жалға береді де, табысты теңдей бөліп алады. Мұндай кезде қалай сауда жасау керегін түсіндіреміз.

Кімдер бірігіп пәтер ала алады

Қазақстанда бір пәтерді бірнеше адамның атына рәсімдеуге болады. Бұл заңды. Мұны туыстар да, бөтен адамдар да істей алады. Мысалы:

  • ерлі-зайыпты;
  • ата-ана мен балалары;
  • бауырлар, апалы-сіңлілі;
  • алыс туыстар;
  • достар;
  • ресми некеге тұрмаған жұп.

Сатып алушылардың бәрі сатып алу-сату келісімшартына жазылады және тіркеген соң үй иесі атанады.

Баспана кімге тиесілі болады

Сатып алушылардың бәрі сатып алу-сату келісімшартына жазылады және тіркеген соң үй иесі атанады.

Ортақ мүліктің екі нұсқасы бар.

  • Үлестік меншік

Бұл ең кең тараған нұсқа.
Мүліктің әр иесінің сатып алу-сату шартында көрсетілетін өз үлесі болады. Оның көлемі әртүрлі болуы мүмкін:

  • 50/50;
  • 70/30;
  • 20/40/40;
  • кез келген басқа ара қатынас тараптардың келісіміне сай белгіленеді.

Үлес мөлшері әдетте кім қанша қаражат жұмсағанына байланысты, бірақ заң оның міндетті түрде сомаға сай болуын талап етпейді. Ең бастысы, барлық тарап келісім беруі керек.

Мысал
Үш дос 30 млн теңгеге пәтер алады.

  1. біріншісі — 15 млн;
  2. екіншісі — 9 млн;
  3. үшіншісі 6 млн құяды.

Келісімшартта үлес жұмсалған сомаға қарай 50, 30 және 20% деп көрсетіледі.

  • Ортақ меншік

Мүлік ортақ болса, үлес алдын ала анықталмайды — пәтер толығымен иелеріне тиесілі және олар тең құқықты болады.

Мысалы, ресми некедегі ерлі-зайыпты болса және неке келісімшартын жасамаса.

Үйді достар, туыстар не неке қимаған жұп бірге сатып алса, үлестік меншік рәсімделеді.

Мүлікті қалай рәсімдейді

Мәміле стандартқа сай жасалады, тек келісімшартқа қол қою процесіне сатып алушылардың бәрі қатысуға тиіс.

Сатып алу-сату шартына міндетті тармақтардан бөлек мыналар жазылады:

  • үй иелерінің бәрі;
  • әр адамның үлесі.

Келісімшарт тіркелген соң сатып алушылар ресми меншік иесі атанады.

Ортақ меншігі бар адамдардың құқықтары

  • Тіркеу

Жаңа тұрғынды тіркеу үшін барлық иесі рұқсат беруі қажет.

  • Жалға беру

Жалға алушымен мәміле жасағанда келісімшартқа үй иелерінің бәрі, не болмаса қалғандары нотариус арқылы сенімхат берсе, біреуі қол қояды.

  • Коммуналдық қызметтер

Үй иелерінің бәрі оған күтім жасауға кететін шығынды бірге көтереді. Коммуналдық төлем, салық және басқа міндетті шығындар үй иелерінің арасында басқа келісім болмаса, үлес көлеміне қарай бөлінеді.

  • Пәтерді сату

Әр иесі өз үлесін сатуға құқылы.
Мұндай жағдайда басқа үлестес тұлғалардың сатып алуына басым құқық беріледі.
Яғни, алдымен үлесті соларға ұсыну қажет. Олар бас тартса ғана басқа кісіге сатуға болады.

Сонымен қатар өз үлесін:

  • сыйлауға,
  • өсиет етуге,
  • мұраға қалдыруға мүмкіндік бар.

Сыйлау не мұрагерлік келісімді рәсімдеу үшін мүліктің басқа иелерінің келісімі керек емес.

Сатып алушылардың бірі некеде тұрса

Оның үлесі ерлі-зайыптының ортақ меншігі саналады, келісімшартта біреуінің аты жазылса да.

Неке шарты жасалса, басқа ереже қосуға болады.

2026 жылы рәсімдеу құны қанша

Нотариус арқылы сатып алу-сату шартын рәсімдеп, куәландыру құны:

  • 12 АЕК немесе 51 900 теңге.

Үй не пәтер ауылды жерде орналасса:

  • 2.7 АЕК немесе 11 678 теңге, оны қаладағы нотариус рәсімдесе де сома өзгермейді.

Бұл сома сатып алушылар арасында үлесіне қарай не өзара келісімге сәйкес бөлінеді.

Сатып алушылар меншік құқығын тіркеу үшін мемлекеттік баж салығын төлейді. Оның мөлшері — 1304 теңге.

Нотариус арқылы әйелінің/күйеуінің келісімін рәсімдеу үшін 1.5 АЕК (6487 теңге) беру керек.