31 тамызда Отбасы банк «Ұмай» ипотекасына өтінім қабылдауды бастады. 16:00-ге қарай лимит бітіп қалды. Енді екінші траншты күту керек, өтінім қабылдау қайта басталады.
Бағдарламаның басты артықшылықтары — 15—20%-дан басталатын бастапқы жарна және коммерциялық ипотекаға қарағанда төмен мөлшерлеме. Уақыт өте келе тұрғын үй қарызына ауысып, мөлшерлемені төмендетуге болады.
«Ұмай» бағдарламасын Отбасы банкіндегі «50/50» ипотекасымен және орташа коммерциялық ипотекамен салыстырып, қандай жағдайда ай сайынғы төлем мен артық төлем аз болатынын есептедік.

«Ұмай» ипотекасы — артықшылықтары мен кемшіліктері

  • Бастапқы жарна

«Ұмай» бойынша бастапқы жарна Алматы мен Астанада тұрғын үй құнының 20%-ын, ал басқа өңірлерде 15%-ын құрайды. Мысалы, Алматыда 30 млн теңге тұратын пәтер үшін бастапқы жарна 6 млн теңге болады, ал банк қалған 24 млн теңгені береді.

«50/50» ипотекасынан айырмашылығы — тұрғын үй құнының жартысын алдын ала жинап, қажет бағалау көрсеткішіне жетуді күтудің қажеті жоқ.
Коммерциялық банктерде бастапқы жарна 20%-дан басталады.

«Ұмайдың» кемшілігі — бастапқы жарна ретінде зейнетақы қорындағы жинақты пайдалануға болмайды. Ақша Отбасы банкіндегі депозитте болса, өтінім бермей тұрып тек жеке қаражатты шешіп алуға болады.

«50/50» схемасында зейнетақы қорындағы жинақ депозиттің жалпы сомасына қосылып, 50%-ды тезірек жинауға көмектеседі. Мұны алты жыл ішінде істеу қажет, әйтпесе ақша БЖЗҚ-ға қайтарылады.

  • Мөлшерлеме

«Ұмай» мөлшерлемесі — жылына 14.8%, ЖТСМ — 16.3–16.8%.
«50/50» ипотекасымен салыстырғанда «Ұмай» мөлшерлеме бойынша тиімсіз: алдын ала қарыз бойынша 14.8%, ал «50/50» бағдарламасында 8.5%.
Тұрғын үй қарызына ауысқаннан кейін екі бағдарламада мөлшерлеме 3.5—5%-ға дейін төмендейді.

«Ұмай» орташа мөлшерлемесі шамамен 21% болатын коммерциялық ипотекадан тиімдірек көрінеді. Бірақ бір маңызды айырмашылық бар: коммерциялық ипотекада пайыз тек қарыз сомасына қосылады, ал «Ұмай» мен «50/50» бағдарламаларында пайыз тұрғын үйдің толық құнына қосылады.

  • Не сатып алуға болады

«Ұмай» бағдарламасында таңдау аз. Екінші нарықтағы үй 2016 жылдан кейін салынған болуы керек. Жаңа үйге де пайдалануға берілген мерзіміне қатысты осындай талаптар қойылады. Үй әлі салынып жатса, Қазақстандық тұрғын үй компаниясының кепілдігі қажет. Тек Baspana Market-тегі жаңа үйді сатып алуға болады.

«50/50» және коммерциялық ипотекаларда мұндай қатаң шектеу жоқ, тіпті 1966 жылдан кейін салынған үйден пәтер алуға болады.

  • Кім рәсімдей алады

«Ұмай» тек жұмыс істейтін әйелдерге арналған. Басқа ипотекалық бағдарламаларда мұндай шектеу жоқ.
Барлық жағдайда ресми табыс пен кейінгі алты айдағы зейнетақы қорына аударым болуы қажет.

«Ұмайда» ай сайынғы табыс 1.25 млн теңгеден аспауы керек. Тұрмыстағы әйелдер үшін отбасының жалпы табысы есепке алынады. Кейбір қарыз алушылар үшін бұл талап шектеу болуы мүмкін.

Қанша төлеуге тура келеді

Мысал ретінде 30 млн теңге тұратын пәтерді алып, үшеуін салыстырайық. Ипотека мерзімі — 10 жыл.

 

«Ұмай»

«50/50»

Коммерциялық ипотека

Баст. жарна

6 млн тг (20%)

15 млн тг (50%)

6 млн тг (20%)

Қарыз сомасы

24 млн тг

15 млн тг

24 млн тг

Мөлшерлеме

14.8%

8.5%, кейін 4%*

21%

Төлем

384 мың тг

242 мың → 216 мың тг*

480 мың тг

10 жылда артық төлем

22.1 млн тг**

9.3 млн тг

33.6 млн тг

* Есеп алғашқы үш жылдағы 8.5% және келесі жеті жылдағы 4% мөлшерлеме негізінде жасалды.
** 14.8% мөлшерлемемен 10 жылға арналған есеп. Іс жүзінде «Ұмай» бағдарламасында тұрғын үй қарызына ауысқаннан кейін мөлшерлеме төмендейді, артық төлем бұдан аз болады. Нақты соманы алдын ала анықтау мүмкін емес, өйткені ол қарыз алушының депозитке қажет соманы қаншалықты жылдам жинайтынына байланысты.

Қай ипотека тиімді?

«50/50» — бастапқы жарнаға 50% болса, ең тиімдісі: мөлшерлемесі төмен әрі артық төлемі аз.
«Ұмай» — 50% жинай алмайтын, бірақ 15–20% бастапқы жарнасы барларға қолайлы.
Коммерциялық ипотека — ең қымбат нұсқа. Алайда тұрғын үйге қойылатын шектеу аз және 50% жинаудың қажеті жоқ.

«Ұмайдың» басты артықшылығы — артық төлемнің аздығы емес, бастапқы жарнаның төмен болуы.